Tien vragen en antwoorden over Bbz (Besluit bijstand zelfstandigen)

Kan de overheid nog iets voor me doen als ik in financiële problemen kom?

Gevestigde zelfstandigen met een levensvatbaar bedrijf, die (tijdelijk) financiële problemen hebben, kunnen een beroep doen op het Besluit Bijstandsverlening Zelfstandigen (Bbz). Ze kunnen dan tijdelijk extra bedrijfskapitaal lenen en/of een maandelijkse uitkering krijgen om te voorzien in hun levensonderhoud.

Wat zijn de belangrijkste voorwaarden voor dat extra bedrijfskapitaal ?

Dat kan alleen worden aangevraagd als de bank niets meer kan of wil doen. Je vermogenspositie wordt uitgebreid bekeken en je moet aan kunnen tonen dat je zelfstandig ondernemer bent. Dus minstens 1225 uur per kalenderjaar in je eigen bedrijf werken. Het bedrijf moet ook levensvatbaar zijn. In het Besluit staat letterlijk dat ‘het bedrijf na eventuele bijstandsverlening weer voldoende inkomsten voor de zelfstandige op moet kunnen leveren’.
Voor ondernemers van 55 jaar en ouder geldt de eis van levensvatbaarheid niet altijd.

Hoeveel extra krediet kan ik krijgen?

Het maximum bedrag is op dit moment 178.019 euro. Het gaat dan om een rentedragende lening (de rente is nu 8%), die in principe binnen tien jaar terugbetaald moet worden. Als de financiële situatie van het bedrijf de eerste jaren tegenvalt, kan een deel van de lening en rente worden kwijtgescholden.

Hoe zit dat met die uitkering levensonderhoud?

Zelfstandigen die aan kunnen tonen dat ze door de financiële problemen niet in hun levensonderhoud kunnen voorzien en zelf onvoldoende reserves hebben, kunnen tijdelijk een bijstandsuitkering voor levensonderhoud krijgen. Die uitkering vult je inkomen aan tot bijstandsniveau. Voor een gezin is dat op dit moment 1295,07 euro per maand (incl.vakantiegeld), voor een alleenstaande 647, 54 euro (exclusief toeslag van € 259, 01 voor iemand die alleen woont). De uitkering kan worden verhoogd met een woonkostentoeslag en de verschuldigde premies voor een arbeidsongeschiktheidsverzekering. Het gaat in principe om een renteloze lening voor zes tot 12 maanden. Als de jaarcijfers bekend zijn, wordt bekeken of de jaarinkomsten al dan niet boven bijstandsniveau lagen. Dan wordt bepaald of u de uitkering ‘krijgt’ of achteraf wellicht een deel moet terug betalen.

Zijn er aparte regelingen voor ouderen?

Ja. Bedrijven van 55+ ers hoeven, om in aanmerking te komen voor bijstand, niet te voldoen aan de eis van levensvatbaarheid. Wel geldt als extra eis dat ze, voorafgaand aan de aanvraag, tien jaar onafgebroken een eigen bedrijf hebben gehad. Verder moet het brutoinkomende komende jaren gemiddeld minstens 7.070 euro per boekjaar bedragen. Dat wordt dan aangevuld tot bijstandsniveau. In bijzondere gevallen kan ook nog maximaal 8901 euro worden verstrekt voor bijvoorbeeld investeringen in het schip. Of dat geld ( inclusief rente) moet worden terugbetaald, is afhankelijk van het eigen vermogen. Voor zelfstandige 55+ ers geldt een hogere eigen vermogensgrens omdat ook rekening wordt gehouden met de oudedagsvoorziening.

Ik moet stoppen met varen. Kan ik dan ook een uitkering krijgen?

Ja, op voorwaarde dat de uitkering wordt aangevraagd vóór het bedrijf beëindigd wordt. U kunt dan, afhankelijk van uw financiële situatie, twaalf maanden een (aanvullende) uitkering tot bijstandsniveau (zie boven) krijgen. De uitkering geeft u de tijd uw zaken te regelen en het bedrijf te beëindigen.Dat moet dan zo spoedig mogelijk gebeuren. Als dat niet binnen twaalf maanden lukt, is twaalf maanden verlenging mogelijk. Wie na de bedrijfsbeëindiging geen werk kan vinden en in aanmerking wil komen voor een ‘gewone’ uitkering ( Wet werk en bijstand/Wwb) mag niet meer eigen vermogen hebben dan 5.455 euro. Voor een echtpaar is dat 10.910 euro.

Wat is de IOAZ?

Dat is een speciale uitkering voor oudere ( 55+) en arbeidsongeschikte zelfstandigen.
Naast tien jaar zelfstandig gevaren hebben (of drie jaar en de zeven jaar daar voorafgaand in loondienst), geldt ook hier de zelfstandigeneis van 1225 uur. Of de ene partner minimaal 875 uur en de andere 525 uur. Een extra eis is dat de winst uit het bedrijf, inclusief andere inkomsten, de laatste drie jaar, gemiddeld, bruto maximaal 20.335 geweest mag zijn.

Voordeel van de IOAZ is de hoge vermogensgrens ( 119.929 euro). Daarnaast wordt een pensioenvoorziening tot maximaal 113.954 euro buiten beschouwing gelaten. De IOAZ is zeer geschikt voor ouderen die de laatste jaren, bijvoorbeeld door ziekte, een laag
inkomen hadden. In een aantal gevallen kan het ‘slechte jaar 2009’ wellicht net voor het vereiste winstgemiddelde zorgen. De IOAZ is dan een mooie overgang tot de AOW. Of een prettig vangnet als het niet meer lukt een baan aan de wal te vinden.
De uitkering IOAZ is gelijk aan de bijstandsnorm. Let op! Ook deze uitkering moet worden aangevraagd vóór dat het bedrijf beëindigd is.

Hoe en waar kan ik zo’n uitkering aanvragen?

De IOAZ moet u aanvragen in de gemeente waar u staat ingeschreven in de gemeentelijkebasisadministratie. Voor de bijstandsuitkeringen voor zelfstandigen in de binnenvaart heeft de overheid negen gemeentes aangewezen. Dat zijn de sociale diensten in Groningen, Zwolle, Nijmegen, Amsterdam, Nieuwegein, Rotterdam, Geertruidenberg, Terneuzen en Maasgouw. Bepalend is de plaats/provincie waar u op dat moment met het schip ligt.
Het aanvragen van een uitkering is niet eenvoudig. Er wordt veel informatie gevraagd en u moet financieel volledig openheid van zaken geven. Het is aan te raden de aanvraagformulieren samen met uw boekhouder in te vullen. Als u buiten Nederland ligt moet de aanvraag worden ingediend via de Nederlandse ambassade of het consulaat.

Moet ik me schamen als ik zo’n uitkering aanvraag?

Nee. Het is natuurlijk niet leuk om ‘je hand op te houden’, maar de kans is groot dat dat veroorzaakt is door de slechte economische situatie. Wellicht is het extra krediet nog de enige mogelijkheid om uw bedrijf te redden.
Dat geldt ook voor mensen die tijdelijk een (aanvullende) uitkering nodig hebben om in hun levensonderhoud te voorzien. Het is bepaald geen pretje om met een gezin rond te moeten komen met een uitkering van 1295,07 euro in de maand. Wie moeite heeft met het aanvragen van een uitkering, moet maar denken dat je ook daar altijd (veel) belasting voor hebt betaald…!

Zijn er verder nog dingen waar ik aan moet denken?

Het is altijd verstandig na te denken waar je wilt wonen als er iets gebeurt en je niet meer aan boord kunt blijven. Bijvoorbeeld bij ziekte, een ongeval of door financiële problemen. De wachttijd voor huurwoningen aan de wal varieert van enkele maanden tot een paar jaar.
Het is dus verstandig je vast als woningzoekende in te schrijven. Dat mag in meerdere plaatsen. Dat inschrijven gaat tegenwoordig vooral via internet. De systemen zijn heel verschillend. Dus let op! Er zijn plaatsen waar je van de wachtlijst gezet wordt als je niet elk jaar een keer (pro forma) op een huis reageert.

Lilian van Hiele van Steunpunt Binnenvaart