Binnenvaartondernemers die een extra bedrijfskrediet of een uitkering levensonderhoud willen aanvragen in het kader van het Besluit bijstandverlening zelfstandigen (Bbz), kunnen vanaf dit jaar niet meer terecht bij één van de daarvoor ooit aangewezen centrumgemeenten. Ze moeten de aanvraag voortaan in hun eigen woonplaats doen. Althans, als ze in die plaats hun ‘woonadres’ hebben. Als ze een briefadres hebben moeten ze de aanvraag indienen in de gemeente waar ze met het schip liggen.

‘Het is te bizar voor woorden, maar het is helaas niet gelukt een eenduidige regeling te krijgen’, zegt Lilian van Hiele van Steunpunt Binnenvaart. ‘Juridisch gezien hebben mensen met een briefadres geen ‘vaste woon- of verblijfplaats’ en kunnen gemeenten hun aanvragen volgens het ministerie van Sociale Zaken niet in behandeling nemen. We hebben de discussie over alle wijzigingen van de Bbz vorig jaar op verzoek van BLN en VNO-NCW opgepakt, maar er viel op het ministerie bij voorbaat al niet meer te praten over het behoud van de aparte regeling voor de binnenvaart’, zegt Van Hiele.

De Bbz-regeling is sinds 1 januari ingrijpend veranderd. De overheid wil die beter aan laten sluiten bij de Participatiewet en de financieringssystematiek vereenvoudigen. Gemeentes kunnen de kosten voor de Bbz-uitkeringen, kredieten en levensvatbaarheidsonderzoeken niet meer bij het rijk declareren, naar moeten die voortaan uit de gemeentelijke ‘uitkeringenpot’ betalen. Dat moet gemeentes ook stimuleren een steviger terugvorderingsbeleid te hanteren. ‘Met de nieuwe systematiek verdwijnen dus de negen voor de binnenvaart aangewezen centrumgemeenten’, zegt Van Hiele. ‘Zeker rondom de crisis hebben boekhouders, maar ook wij daar regelmatig uitkeringen en extra kredieten aangevraagd. Het komt steeds vaker voor dat banken niets meer willen doen. Dan is een extra Bbz-krediet (tot maximaal twee ton) een mooie oplossing. Dat geldt ook voor de Bbz-uitkering levensonderhoud (plus woonkostentoeslag) om de periode na een ongeval of langdurige ziekte te overbruggen. Of je dát geld moet terugbetalen wordt achteraf bepaald op basis van je jaarinkomen. De ambtenaren van die negen gemeentes kenden de binnenvaart en wisten ook dat er altijd snel gehandeld moest worden’, zegt Van Hiele. ‘Vraag is of gemeentes, nu dat geld uit de vaak toch al krappe algemene uitkeringenpot moet komen, geld willen spenderen aan een binnenvaartbedrijf dat niet altijd toegevoegde waarde heeft voor de regio. En hoe lang duurt het nu s voor je aanvraag wordt opgepakt? Als je motor eruit gelopen is, of met schade op de helling ligt en zes weken op antwoord moet wachten, hoeft het vaak al niet meer.’

Van Hiele adviseert ondernemers die een beroep op de Bbz willen doen bij hun gemeente gelijk naar de Afdeling Zelfstandigen te vragen. ‘We hebben de afgelopen maanden, op uitnodiging van landelijke organisaties van gemeenteambtenaren een aantal presentaties gegeven over de binnenvaart en de specifieke omstandigheden van varende ondernemers. De meeste mensen waren zeer geïnteresseerd en staan ook echt klaar om te helpen.  Andere gemeentes geven aan de kennis liever regionaal te clusteren en de aanvragen dan uit te besteden. Ook prima.’ 
Voor mensen met een briefadres bleek de hoogst haalbare oplossing dat zij een Bbz-aanvraag mogen doen in de gemeente waar ze op dat moment met het schip liggen. ‘We zijn blij dat ook zij uiteindelijk toch een aanvraag kunnen doen én dat de staatssecretaris dat officieel heeft vastgelegd in de ministeriele wijzigingsregeling (2019-0000053850./ art. 36.)