Jeugdwerkleider, sociaal raadsman, luisterend oor, dansleraar, ras- en reisorganisator, opperspreekstalmeester, tombola-draaier,  prijsuitreiker en  koppelaar van schipperszoons en schippersdochters tijdens de sociëteitsavonden in de Arend. Gastheer op de Bonte Zwaan en gastheer tijdens de tientallen AMVV jongeren landdagen, Paasrally’s, de zeilwedstrijden om de Binnenvaarttrofee,  de binnenvaartfeesten tussen kerst en oud en nieuw en de Bestevaer landdagen voor oud-varenden.

Zo herinneren wij ons Jan Punt, voormalig sociaal-cultureel werker van de AMVV op de Bonte Zwaan in Amsterdam.  Punt overleed zondag 8 maart op tachtig jarige leeftijd nadat hij al een aantal jaren met zijn gezondheid tobde.  Jan was één van de oprichters van de  AMVV, de Algemene Maatschappij voor Varenden, maar bovenal een enthousiast  en energiek mens met een groot hart voor de binnenvaart. Hij sprak de taal van de schipper. ‘Het is een lotsverbondenheid. Het water, maar ook de mentaliteit van de binnenvaart’,  zei hij, toen hij in januari 1995, vlak voor zijn zestigste verjaardag met de VUT ging. Hij nam na 36 jaar binnenvaart en 33 jaar AMVV beroepsmatig afscheid, maar daarna zagen we hem nog vaak als vrijwilliger bij de Bestevaertochten en de AMVV-zeilwedstrijden. Hij ging in Amsterdam nog vaak op bezoek bij zieke schippers en begeleidde  velen van hen, op hun verzoek, naar hun laatste rustplaats.


Het bestuur van de AMVV is  Jan Punt heel erkentelijk voor alles wat hij, maar ook zijn vrouw Roelie   voor de AMVV en dus voor de binnenvaart en heel veel schippersgezinnen hebben gedaan!Jan heeft de afgelopen 57 jaar héél veel voor de binnenvaart en mensen in de binnenvaart gedaan en hij was dan ook, terecht, heel trots en vereerd toen burgemeester Job Cohen hem in april 2007, op voordracht van vele schippers, een koninklijke onderscheiding op speldde.

 

Als eerbetoon aan Jan zetten we dat graag nog eens op een rij:

Jan maakte in 1942 kennis met de binnenvaart toen hij, als jongetje van zeven, samen met zijn zusje van vier en nog wel honderd andere kinderen, wegens dreigend voedseltekort in Rotterdam, met een sleepschip naar Groningen werd gebracht. In zijn militaire diensttijd was hij kok bij de marine. Omdat hij varen leuk vond, solliciteerde hij daarna bij de Maatschappij Nederland en werd één van de zeventien koks op het passagiersschip Johan van Oldebarneveldt.

Hij deed op zee belijdenis en daar kwam hij in contact met schipperspredikant Ab Weenink. Die vroeg Jan gastheer te worden van  een nieuw te bouwen zeemanshuis in Delfzijl. In afwachting daarvan werd hij in 1958, door zijn latere collega Adri Barèl gevraagd naar Amsterdam te komen om hem  bij de Varende Gemeente met de Sint en kerstdrukte te helpen. Dat Zeemanshuis in Delfzijl kwam er niet, maar vraag is of Jan daar nog heen gegaan was, want inmiddels zat hij in Amsterdam volop in het schippersjeugdwerk.

We hebben het dan over De Steiger aan de Marnixkade, waar, onder de vlag van de toenmalige Hervormde schippersjeugdraad, gezellige avondjes werden georganiseerd, vooral omdat, en dat kunnen we nu wel hardop zeggen, van hogerhand de schippersjeugd van 15 tot 25 jaar een beetje in toom gehouden moest worden.  Er werden spelletjes gedaan als knipogen, stoelendans en pandverbeuren en af en toe werd er een fietstochtje georganiseerd. Er mocht in De Steiger wel  muziek gedraaid worden, maar er mocht niet gedanst worden en er mocht alleen limonade verkocht worden. Behalve op zondag, dan mocht er helemaal niets worden verkocht.

Jan stelde voor dansles te gaan geven en vond dat er af en toe best een biertje gedronken mocht worden, maar het  bestuur van de Varende Gemeente wilde de regels niet verruimen. Na een bestuurlijk conflict besloten Adri Barèl en Jan Punt in 1961 de AMVV op te richten. In die tijd telde de binnenvaartvloot zo’n 19.000 schepen met ruim 80.000 opvarenden.

In de begintijd richtte de AMVV zich voornamelijk op het jeugd- en jongerenwerk. In De Arend werden vrijwel elke avond activiteiten georganiseerd.  Jan gaf dansles, regelde judoles, er stond een tv, er waren biljarttafels en er waren sociëteitsavonden. Jan kocht de nieuwste plaatjes, organiseerde songfestivals, missverkiezingen en  roeiwedstrijden door de grachten.  Later ook landelijke ontmoetingsdagen voor schippersjongeren in Vierhouten waar ‘s avonds bekende artiesten optraden.  Maar Jan stond ook mensen bij die financiële of privé-problemen hadden of gewoon een luisterend oor zochten of advies wilden. Hij was ook medeoprichter van  het Nationaal Kamp voor Schipperskinderen in Hattem.

Een bijzondere herinnering zijn de Rijnfeesten die Jan Punt  en Adri Barèl in de strenge winter van ’61-’62 organiseerden  voor de opvarenden van de tientallen schepen die al weken ‘ ingevroren’ lagen in havens langs de Rijn.  Jan speelde tijdens de ‘Thuisfronttoernee’ in Mannheim, Mainz, Oberwinter, Keulen en Duisburg zelfs op een zelfgemaakte bas in de band met schippersjongens.

Hij verzorgde sociëteitsavonden tijdens de Bietencampagne  in Halfweg, Dinteloord en Stampersgat en later autorally’s op Tweede Paasdag met activiteiten voor het hele gezin.

Schippersdochter Roelie Winia, die Jan op zijn eigen sociëteit had leren kennen, werd een soort supervrijwilligster bij de AMVV en later verleenden ook hun zoons Arnout en Ivo allerlei hand- en spandiensten.   

Jan probeerde op allerlei manieren de schippers uit hun maatschappelijk isolement te halen. Hij organiseerde diverse cursussen en informatieavonden en maakte vele vakantiereizen met groepen schippers.  De AMVV deed onderzoek naar specifiek kleuteronderwijs voor schipperskinderen.  Er kwamen ‘Zwanen’, ontmoetingscentra voor de binnenvaart waar allerlei voorzieningen waren. De Witte Zwaan (1967) in de Leuvehaven in Rotterdam en in 1968 de Zwarte Zwaan in de Rotterdamse Maashaven en de Zilveren Zwaan in Maasbracht (1968) waar ook kleuterklassen voor varende kleuters werden ingericht.  In 1980 volgde de Bonte Zwaan in Amsterdam, waar allerlei voor de binnenvaart essentiële functies onder één dak werden gebracht. Jan werd gastheer op de Bonte Zwaan en organiseerde daar, maar ook landelijk, tot hij in de VUT ging, heel veel activiteiten.

Jan was een vriendelijke, oprecht in mensen geïnteresseerde man die voor iedereen klaar stond.

We zullen hem missen en koesteren de vele mooie herinneringen!

 (foto's: Emiel van Lint)